farketmezlerde.

Türkçe kullanım sözlüğü

Fark etmez ne demek?
Affetemez ne demek?

Biri iki seçenek arasında söylenir, diğeri bir kırgınlığın ardından. Türkçede anlamın nasıl değiştiğine iki ifadeyle yakından bakalım.

Anlamları oku ↓

İfade / fark etmek

Fark etmez.

“Benim için ikisi de olur” veya “sonucu değiştirmez” anlamına gelir.

“Cam kenarı mı, koridor mu?” sorusuna “Fark etmez” dersen iki seçeneği de kabul edersin. “Beş dakika erken çıkmamız fark etmez” dediğinde ise zaman değişse bile sonucun aynı kalacağını söylersin.

“Çayı ince belli bardakta mı istersin, fincanda mı?”
“Fark etmez, ikisi de olur.”
“Farketmez” mi, “fark etmez” mi?

Standart yazım fark etmez biçimindedir. “Fark” sözcüğü “etmek” ile birleşirken ses değişimine uğramaz ve ayrı yazılır. Aynı yazımı “fark etti” ve “fark ediyor” örneklerinde de görürsün.

“Farkına varmaz” anlamı da var mı?

Evet. “Deniz, ben söylemezsem saçımı kestirdiğimi fark etmez” cümlesinde söz konusu olan tercih değil, bir değişikliği görmemektir.

Fiil / affedebilmek

Affetemez.

Birini veya kendisini bağışlayamaz. Yaşadığını geride bırakmaya gücü yetmez.

“Onu henüz affetemez” cümlesindeki “henüz”, bugünkü duyguyu anlatır. Kişi barışmayı istese bile kırgınlığı ağır basabilir. Buradan ömür boyu aynı duyguyla yaşayacağı sonucu çıkmaz.

“Arkadaşını özlüyor ama o gün söylediklerini hâlâ affetemez.”
Neden bitişik ve iki f ile yazılır?

“Af” sözcüğü “etmek” ile birleşirken f sesi çiftleşir. Böylece affetmek oluşur. “Affetti”, “affetmez” ve “affetemez” biçimlerinde bu iki f korunur.

“Kendini affetemez” ne anlatır?

Bir insanın kendi davranışından ötürü duyduğu suçluluğu aşamadığını anlatır. “Verdiği sözü tutmadığı için kendini affetemez” cümlesinde bağışlayan ile bağışlanacak kişi aynıdır.

Yan yana okuyalım

Bir hece,
iki ayrı anlam.

Affetmez

“O, böyle bir sözü kolay kolay affetmez.” Konuşan kişi bir tutumu veya alışkanlığı anlatır. Bağışlamamanın nedeni cümlede açık bırakılır.

Affetemez

“O, istese de böyle bir sözü affetemez.” Burada yeterlilik öne çıkar. Kişinin isteği olsa bile bağışlamanın onun için mümkün olmadığı anlatılır.